,,Zanim zapłonął świat" Wioletta Sawicka

Krzemieniec na Wołyniu przed II wojną światową był miejscem niezwykłym. Miasto, które dało Polsce Juliusza Słowackiego miało też jeden z najlepszych uniwersytetów w kraju. Samo też było podzielone pomiędzy Polaków, Ukraińców i Żydów. To właśnie tam mieszka Helena Krzemieniecka. Młoda kobieta wykracza poza ramy jakie narzucało jej społeczeństwo. Nie chce podporządkować się schematom i zamiast dążyć do celu, jakim dla kobiety, powinno być małżeństwo, ona chce sięgać dalej. Gruntownie wykształcona, inteligentna i żądna świata kobieta chce inwestować w naftownictwo i w ciągu pięciu lat zdobyć własny majątek. Już teraz całe rodzinne przedsiębiorstwo opiera się na niej. Jednak są mury, których nie da się tak łatwo obalić. A w świecie, który coraz bardziej się dzieli nie ma miejsca dla kobiet, które widzą przyszłość inaczej.

,,Zanim zapłonął świat" to początek opowieści, której fabuła została zainspirowana autentycznymi wydarzeniami. Czuć w niej autentyczność i realizm, który doskonale oddaje napięcia II połowy lat trzydziestych XX wieku, szczególnie w takim miejscu jakim był Wołyń. Mimo, że główną osią historii jest Helena i jej walka o marzenia to nie da się przejść obojętnie wokół tego co rozgrywa się w tle. Stopniowa radykalizacja ruchu narodowego Ukraińców, wszechobecne podziały społeczne, powszechna bieda oraz narastająca nienawiść do Żydów. To zaledwie zapowiedź czasów, które mają dopiero nadejść. Bohaterka tego jeszcze nie zauważa. Ona żyje swoją pasją, naturalnie łącząc wokół siebie ludzi pochodzących z różnych środowisk. Jednak nawet jej przyjaźń, oddanie i empatia nie są w stanie wszystkich ochronić. Pojawiają się pierwsze bolesne rysy.

,,Zanim zapłonął świat" to opowieść zarówno nostalgiczna, jeszcze próbująca ocalić świat, który odchodzi jak i bardzo dynamiczna, gwałtownie pędząca ku katastrofie, której cień już się pojawia. W wyjątkowy sposób łączy wątki obyczajowe z polityką i zmianami historycznymi, które mocno wpływają na bohaterów. Jest piękna  historia o ludziach, którzy jeszcze nie wiedzą, że ich życie drastycznie się zmieni ale nadal walczą o swoje.

,,Przechwyceni" T.J. Payne

Tytuł oryginału: Intercepts

 W tajnym ośrodku prowadzonym przez tajemniczą Firmę, która w domyśle jest jednostką zależną od rządu, prowadzony jest zaskakujący projekt. Ludzie, którzy tam się znaleźli są w stanie wegetatywnym. Oderwani od rzeczywistości mają jednak niezwykłą zdolność. Da się ich traktować jak przekaźniki, które podpinają się pod zmysły każdej osoby na planecie. Są superszpiegami, zdolnymi wyprzedzić zamiary handlarzy bronią czy terrorystów. Nikt nie wie kim są ludzie nazywani teraz Antenami. Tylko pewnego dnia jedna z nich zaczyna dziwnie się zachowywać. Sprawia wrażenie jakby zaczęła wracać jej świadomość a razem z nią rozpoczął się bunt przeciwko tym, którzy ją wykorzystują.

,,Przechwyceni" to horror bazujący na tym co nas otacza i co od lat jest przedmiotem różnych teorii spiskowych. Co by się stało, gdyby rząd prowadził eksperymenty na ludziach i wykorzystywał ich w celach znacznie przekraczających przyjęte normy? No i co jeśli ta superbroń się zbuntuje?

Tutaj autor straszy na kilku poziomach. Na pierwszym bardzo podstawowym, przerażająca jest wizja zamkniętego ośrodka gdzie ludzie są królikami doświadczalnymi. Pozbawieni człowieczeństwa, stają się marionetkami w rękach szalonych naukowców. Gdy zaczyna się coś dziać, pojawiają się też bardzo plastyczne, makabryczne opisy, oddziałujące na zmysły i budzące grozę swoją brutalnością. Jednak to jeszcze nie koniec możliwości tego horroru. Autor idzie dalej zacierając najpierw granicę pomiędzy tym co jest wizją, złudą a rzeczywistością. Bohaterowie zostali postawienie w sytuacji, gdy nie mogą wierzyć swoim zmysłom bo wszystko jest elementem zemsty, zaplanowanej przez kogoś, kto już nic nie ma do stracenia. Ale chyba najbardziej przerażające jest to co czai się ukryte w cieniu. Pytanie moralne gdzie jest granica, która uświęca środki? Czy dehumanizacja i pozbawianie ludzi praw może być uzasadniana wyższym dobrem?

Nie spodziewałam się, że horror może mnie tak zaskoczyć. Liczyłam na proste emocje i trochę ciar na plecach ale ,,Przechwyceni" idą krok dalej i nie bawią się w tanią rozrywkę. To horror na miarę obecnych, niepewnych czasów, wywołujący dreszcz grozy czym tego nie wiemy a na co może w zaciszu domu bylibyśmy skłonni się zgodzić. Pokazuje jak łatwo wyłączyć sumienie, przestać zadawać pytania. Jednak to co chce się zagłuszyć znajdzie sposób aby przemówić, aby się zemścić a wtedy nie będzie już spokoju. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Znak!

,,Zęby smoka" Margit Sandemo

Tytuł oryginału: Drakens tänder

 Gdy ród już świętował, że ogromne poświęcenie Shiry, przyniosło efekty, Ulvhedin wiedział. On cały czas zdawał sobie sprawę, że dziedzictwo Tengela Złego nie odeszło, tylko się przyczaiło. Objawiło się wtedy gdy nikt tego nie podejrzewał. Solve, syn Daniela wydawał się zwyczajnym młodzieńcem. Jednak gdy dorastał odkrył, że posiada niezwykłe mocy będące konsekwencją złego dziedzictwa.  Postanowił to ukryć przed rodziną i z premedytacją wykorzystywać. Jego celem były kobiety i bogactwo, dlatego wyrusza najdalej jak może od Norwegii. Dlatego kolejny, dramatyczny rozdział w historii Ludzi Lodu rozegra się w Austrii i Słowenii.

Solve to chyba pierwsza naprawdę zła postać, którą możemy obserwować w Sadze o Ludziach Lodu. Dotychczas obciążeni albo szybko umierali albo chociaż częściowo ich złe skłonności były przekierowane na czynienie dobra. Dla Solvego jest to pojęcie obce. Egoistyczny, zachłanny, skupiony na swoich potrzebach nie zawaha się przed niczym aby dopiąć swoich celów. Wyraźnie widać jak w miarę korzystania ze swoich mocy coraz bardziej pogrąża się w otchłani zła, tracą poczucie realizmu, zdolność rozumienia i współodczuwania innych ludzi. Punktem przełomowym jest pojawienie się dotkniętego dziedzictwem syna - tym razem klątwa objawiła się fizycznie. Ale nawet to nie powstrzymuje Solvego od czynienia zła, wręcz przeciwnie, coraz bardziej wpycha go w szaleństwo.

,,Zęby smoka" to powrót klimatu sagi oraz otwarcie kolejnego dramatycznego rozdziału opowieści. Po raz pierwszy potomek rodu jest sam, i widać wyraźnie jak destrukcyjny ma to efekt. To mocna opowieść o złu. Dopiero teraz widać jak przerażająca może być klątwa, z którą tak uparcie walczył Tengel Dobry i jego potomkowie. To nie tylko opowieść o upadku ale i początek trudnej  drogi Heike'go, który musi spróbować wrócić na łono rodziny.

,,Tam, gdzie Twój dom" Iwona Żytkowiak

 ,,Tam, gdzie Twój dom" wyjątkowa, bardzo nastrojowa saga rodzinna. Początkowo trudno mi się ją czytałam bo jest to opowieść trzech pokoleń kobiet, których losy wzajemnie się przeplatają. W tej opowieści nie ma jasnej linii podziału pomiędzy doświadczeniami babki, matki czy córki. Różne epoki, różne doświadczenia ale jednak cały czas ta sama historia. Gdy dorosła, dojrzała Róża Kanenberg wraca aby przejąć rodzinny dom, wtedy dopiero widzi jak bardzo przeszłość odcisnęła piętno na jej życiu. Ale aby móc zacząć od nowa musi najpierw zmierzyć się w wojennymi doświadczeniami babki i powojennymi matki. Także jej dzieje zahaczające o lata 70te i 80te XX wieku nie są bez znaczenia.

W tej historii brakuje gwałtownych zwrotów akcji czy sztucznego dramatyzmu. Ale to nie znaczy, że jest pozbawiona emocji. Bardzo liryczna, nastrojowa opowiada o poszukiwaniu własnej tożsamości w świecie, który nagle się zmienił. Najpierw wojna odarła jedno pokolenie z tożsamości. Niby już nie Niemcy ale jednak nie Polacy. Zawieszeni gdzieś pomiędzy i obcy wśród sąsiadów. A to prowadzi do próby rozliczenia się z kolejną traumą. Wyczuwalną nieobecnością mężczyzn i spowodowany tym brak umiejętności budowania relacji. Kobiety w rodzinie Kanenberg żyją obok siebie, utraciły zdolność do rozmowy czy wsparcia. Każda chowa swój dramat, który jest kolejnym rozdziałem tej samej historii.

,,Tam, gdzie Twój dom" to proza mocno kobieca. Opowiadająca o kobietach, pozornie silnych, samodzielnych, radzących sobie na tle niełatwych czasów. Jednak za fasadą kryją się zranienia, strach i brak poczucia przynależności. Dom staje się symbolem, tego czego brakuje. Dopiero świadomy powrót może być wstępem do próby uleczenia, zbudowania nowej przyszłości. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Axis Mundi!

,,Loba Negra. Czarna Wilczyca" Juan Gómez-Jurado

 

Tytuł oryginału: Loba Negra

Antonia Scott ma już swój cel, który chce odnaleźć. Jednak musi odłożyć go na bok bo w Marbelli dochodzi do brutalnego zabójstwa skarbnika rosyjskiej mafii a jego żona znika. Szybko okazuje się, że to właśnie ona ma kluczowe informacje, cenne dla wielu stron. Zaczyna się wyścig z czasem o to kto pierwszy znajdzie Lolę. Antonia będzie musiała nie tylko stanąć naprzeciw podejrzliwej lokalnej policji ale także kogoś równie zdeterminowanego jak ona by odnaleźć uciekinierkę. Bo śladem Loli ruszyła także legendarna rosyjska zabójczyni - Czarna Wilczyca.

Pierwszy tom czytałam już jakiś czas temu więc oczywistym jest, że detale mi się zatarły i jakaś szczególnie nie zależało mi na wnikanie w psychologiczne aspekty bohaterów. Raczej liczyłam na szybką i dynamiczną akcję, która może zmienić się z minuty na minutę. I dokładnie tym jest ,,Loba Negra". Motyw przewodni całej trylogii jest wspomniany i obecny gdzieś w tle ale tutaj jednak punkt ciężkości położony jest na pościgu, manewrowaniu pomiędzy licznymi stronami, z których każda chce albo urwać coś dla siebie albo nie dopuścić aby ich ciemne sprawki wyszły na jaw. Akcja wnika głęboko w świat mafii. Dlatego wyraźnie widać jak zacierają się granice pomiędzy dobrem i złem. Jest ogromne bogactwo i potężna żądza aby zdobyć coś dla siebie, nie ważne za jaką cenę. Jurado inspirował się autentycznymi działaniami służb granicznych ale w powieści nadał im bardzo dynamiczny, dramatyczny wydźwięk dlatego czytelnik nie może narzekać na ani sekundę nudy. Jest szybko, brawurowo, każdy może być zdrajcą i każdy może być sojusznikiem. A pośrodku tego Antonia i Jon, którzy muszą zmierzyć się także ze swoimi problemami.

,,Loba negra" nie jest może najlepszym thrillerem jaki czytałam ale jest świetna. Ma klimat, ma wciągającą akcję i bohaterów, którym się kibicuje ale i obserwuje z pewnym niepokojem. Podobała mi się dynamika powieści, wyczuwalny niepokój i niejednoznaczność. To co wydawało się oczywiste, ma drugie oblicze i pojawia się wtedy gdy nikt się nie spodziewał. Dodatkowo nawet największe napięcie rozładowuje humor, trochę czarny, trochę ironiczny.

,,Dom po drugiej stronie jeziora" Riley Sager

Tytuł oryginału: The House Across the Lake

 To mój czwarty Riley Sager i nauczyłam się już, że tutaj obowiązuje tylko jednak zasada: nie ufać nikomu ani niczemu. To, że coś wydaje się oczywiste nic nie znaczy. Za chwilę może się okazać, że była to tylko iluzja, sprytna sztuczka magika, które ma odwrócić uwagę, podczas gdy prawdziwe rozwiązanie cały czas było pod nosem, widoczne, logiczne, ale jednak sprytnie zakamuflowane.

I dokładnie z takim nastawieniem zaczęłam opowieść o Casey,  owdowiałej aktorce, którą rodzina ukryła przed paparazzi, w domu nad jeziorem, gdzieś w Vermoncie. Kobieta zapija nudę i rozpacz a jej jedyną rozrywką jest obserwowanie pary, która niedawno wprowadziła się naprzeciwko. I właśnie pewnego wieczora podglądając ich widzi coś niepokojącego, a zaraz potem sąsiadka znika. Oczywiście pierwszym podejrzanym jest mąż, szczególnie, że jego firma okazuje się mieć problemy finansowe.

,,Dom po drugiej stronie jeziora" to ciekawa wariacja z wątkami domestic thrillera i horroru. Może nie dosłownie jest to zamknięta przestrzeń ale jezioro ogranicza perspektywę i całość akcji skupia się na mieszkających tam osobach, z których każdy skrywa niejasną przeszłość. Nikt nie jest idealny, nikt nie chce mówić za wiele o sobie ale wszyscy mocno interesują się pozostałymi. To powoduje, klaustrofobiczne wrażenie , że znad jeziora nie da się uciec. Zniknięcie Katherine burzy nudę i wywołuje coś, co zbyt długo było przemilczane. Pojawia się skojarzenie z innymi, wcześniejszymi zaginięciami młodych kobiet co prowadzi do wniosku, że morderca może być gdzieś blisko. Tylko nikt nie spodziewał się odpowiedzi jaką dostanie.

Sager świetnie umie budować napięcie pozornie z mało znaczących detali. I dlatego pierwsza połowa książki to wprawdzie mało akcji ale dużo napięcia, dużo podejrzeń i dużo pytań czekających na swoją kolej. Mimo ograniczonej liczby bohaterów od razu czuć, że coś w ich relacji nie pasuje. Jest sztuczne, i tylko czekamy kto będzie bym ,,najbardziej podejrzanym". Tylko, że to Sager. A on lubi wywrócić wszystko do góry nogami i z rzeczy oczywistych zrobić coś nieoczywistego i zagrać czytelnikowi na nosie. I to właśnie robi. Zaskakuje! Tylko czy jest efekt? Jak dla mnie nie. Spodziewałam się czegoś innego a to rozwiązanie które jest, jest nieprzewidywalne ale słabe. Trochę wydaje się pójściem na łatwiznę i próbą zszokowania najtańszymi środkami. Ma swój klimat ale daleko mu do innych książek Rileya Sagera, które sprawiały, że na koniec siedziało się ze szczęką opadniętą po kolana. Tego mi zabrakło.

,,Mora" Ewa Przydryga

 Dwadzieścia lat temu ośmioletnia Lola była świadkiem czegoś, co na zawsze zmieniło jej życie. To właśnie wtedy zginął jej brat w podejrzanych okolicznościach. Teraz po latach, w równie dziwny sposób ginie Emi - ówczesna dziewczyna brata Loli. To nie może być przypadek. Przeszłość ożyła, ale komuś bardzo zależy na tym aby nikt nie dowiedział się co dokładnie wydarzyło się w torpedowni.

,,Mora" to nie do końca kryminał i nie do końca thriller, chociaż ma wiele ich cech. Tej książce chyba najbliżej do mrocznej opowieści, gdzie przeszłość miesza się z teraźniejszością, a stare błędy nagle zaczynają uwierać by następnie wywołać lawinę zdarzeń. Akcent mocno położony jest nie na tym kto i jak zabił, ale dlaczego? A nawet to dlaczego nie jest proste. To gęsta plątanina młodzieńczych błędów, psychologicznej manipulacji, zazdrości oraz tłumionych frustracji. Aby poznać prawdę trzeba przebić się przez mur milczenia grupy, która kiedyś się przyjaźniła a dziś łączy ją tylko straszna tajemnica.

Podobało mi się, że nic w tej powieści nie jest jednoznaczne. Czuć, że każdy coś ukrywa ale też ma pokręconą teraźniejszość, która wynika z przeszłości.  Bohaterzy muszą poradzić sobie z rozpadającymi się więziami rodzinnymi, swoimi osobistymi problemami ale też wiedzą, że rozwiązanie zagadek przeszłości może być kojące. Bo to czego nigdy nie powiedziano rezonuje, odbija się w codzienności, zostawia pustkę. Ale nie byłoby elementów thrillera gdyby nie pojawiło się też poczucie zagrożenia i bardzo realne niebezpieczeństwo, z którym trzeba staną twarzą w twarz. Chyba nigdy gdyńskie wybrzeże nie było tak mroczne. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Filia!