,,Tam, gdzie Twój dom" Iwona Żytkowiak

 ,,Tam, gdzie Twój dom" wyjątkowa, bardzo nastrojowa saga rodzinna. Początkowo trudno mi się ją czytałam bo jest to opowieść trzech pokoleń kobiet, których losy wzajemnie się przeplatają. W tej opowieści nie ma jasnej linii podziału pomiędzy doświadczeniami babki, matki czy córki. Różne epoki, różne doświadczenia ale jednak cały czas ta sama historia. Gdy dorosła, dojrzała Róża Kanenberg wraca aby przejąć rodzinny dom, wtedy dopiero widzi jak bardzo przeszłość odcisnęła piętno na jej życiu. Ale aby móc zacząć od nowa musi najpierw zmierzyć się w wojennymi doświadczeniami babki i powojennymi matki. Także jej dzieje zahaczające o lata 70te i 80te XX wieku nie są bez znaczenia.

W tej historii brakuje gwałtownych zwrotów akcji czy sztucznego dramatyzmu. Ale to nie znaczy, że jest pozbawiona emocji. Bardzo liryczna, nastrojowa opowiada o poszukiwaniu własnej tożsamości w świecie, który nagle się zmienił. Najpierw wojna odarła jedno pokolenie z tożsamości. Niby już nie Niemcy ale jednak nie Polacy. Zawieszeni gdzieś pomiędzy i obcy wśród sąsiadów. A to prowadzi do próby rozliczenia się z kolejną traumą. Wyczuwalną nieobecnością mężczyzn i spowodowany tym brak umiejętności budowania relacji. Kobiety w rodzinie Kanenberg żyją obok siebie, utraciły zdolność do rozmowy czy wsparcia. Każda chowa swój dramat, który jest kolejnym rozdziałem tej samej historii.

,,Tam, gdzie Twój dom" to proza mocno kobieca. Opowiadająca o kobietach, pozornie silnych, samodzielnych, radzących sobie na tle niełatwych czasów. Jednak za fasadą kryją się zranienia, strach i brak poczucia przynależności. Dom staje się symbolem, tego czego brakuje. Dopiero świadomy powrót może być wstępem do próby uleczenia, zbudowania nowej przyszłości. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Axis Mundi!

,,Loba Negra. Czarna Wilczyca" Juan Gómez-Jurado

 

Tytuł oryginału: Loba Negra

Antonia Scott ma już swój cel, który chce odnaleźć. Jednak musi odłożyć go na bok bo w Marbelli dochodzi do brutalnego zabójstwa skarbnika rosyjskiej mafii a jego żona znika. Szybko okazuje się, że to właśnie ona ma kluczowe informacje, cenne dla wielu stron. Zaczyna się wyścig z czasem o to kto pierwszy znajdzie Lolę. Antonia będzie musiała nie tylko stanąć naprzeciw podejrzliwej lokalnej policji ale także kogoś równie zdeterminowanego jak ona by odnaleźć uciekinierkę. Bo śladem Loli ruszyła także legendarna rosyjska zabójczyni - Czarna Wilczyca.

Pierwszy tom czytałam już jakiś czas temu więc oczywistym jest, że detale mi się zatarły i jakaś szczególnie nie zależało mi na wnikanie w psychologiczne aspekty bohaterów. Raczej liczyłam na szybką i dynamiczną akcję, która może zmienić się z minuty na minutę. I dokładnie tym jest ,,Loba Negra". Motyw przewodni całej trylogii jest wspomniany i obecny gdzieś w tle ale tutaj jednak punkt ciężkości położony jest na pościgu, manewrowaniu pomiędzy licznymi stronami, z których każda chce albo urwać coś dla siebie albo nie dopuścić aby ich ciemne sprawki wyszły na jaw. Akcja wnika głęboko w świat mafii. Dlatego wyraźnie widać jak zacierają się granice pomiędzy dobrem i złem. Jest ogromne bogactwo i potężna żądza aby zdobyć coś dla siebie, nie ważne za jaką cenę. Jurado inspirował się autentycznymi działaniami służb granicznych ale w powieści nadał im bardzo dynamiczny, dramatyczny wydźwięk dlatego czytelnik nie może narzekać na ani sekundę nudy. Jest szybko, brawurowo, każdy może być zdrajcą i każdy może być sojusznikiem. A pośrodku tego Antonia i Jon, którzy muszą zmierzyć się także ze swoimi problemami.

,,Loba negra" nie jest może najlepszym thrillerem jaki czytałam ale jest świetna. Ma klimat, ma wciągającą akcję i bohaterów, którym się kibicuje ale i obserwuje z pewnym niepokojem. Podobała mi się dynamika powieści, wyczuwalny niepokój i niejednoznaczność. To co wydawało się oczywiste, ma drugie oblicze i pojawia się wtedy gdy nikt się nie spodziewał. Dodatkowo nawet największe napięcie rozładowuje humor, trochę czarny, trochę ironiczny.

,,Dom po drugiej stronie jeziora" Riley Sager

Tytuł oryginału: The House Across the Lake

 To mój czwarty Riley Sager i nauczyłam się już, że tutaj obowiązuje tylko jednak zasada: nie ufać nikomu ani niczemu. To, że coś wydaje się oczywiste nic nie znaczy. Za chwilę może się okazać, że była to tylko iluzja, sprytna sztuczka magika, które ma odwrócić uwagę, podczas gdy prawdziwe rozwiązanie cały czas było pod nosem, widoczne, logiczne, ale jednak sprytnie zakamuflowane.

I dokładnie z takim nastawieniem zaczęłam opowieść o Casey,  owdowiałej aktorce, którą rodzina ukryła przed paparazzi, w domu nad jeziorem, gdzieś w Vermoncie. Kobieta zapija nudę i rozpacz a jej jedyną rozrywką jest obserwowanie pary, która niedawno wprowadziła się naprzeciwko. I właśnie pewnego wieczora podglądając ich widzi coś niepokojącego, a zaraz potem sąsiadka znika. Oczywiście pierwszym podejrzanym jest mąż, szczególnie, że jego firma okazuje się mieć problemy finansowe.

,,Dom po drugiej stronie jeziora" to ciekawa wariacja z wątkami domestic thrillera i horroru. Może nie dosłownie jest to zamknięta przestrzeń ale jezioro ogranicza perspektywę i całość akcji skupia się na mieszkających tam osobach, z których każdy skrywa niejasną przeszłość. Nikt nie jest idealny, nikt nie chce mówić za wiele o sobie ale wszyscy mocno interesują się pozostałymi. To powoduje, klaustrofobiczne wrażenie , że znad jeziora nie da się uciec. Zniknięcie Katherine burzy nudę i wywołuje coś, co zbyt długo było przemilczane. Pojawia się skojarzenie z innymi, wcześniejszymi zaginięciami młodych kobiet co prowadzi do wniosku, że morderca może być gdzieś blisko. Tylko nikt nie spodziewał się odpowiedzi jaką dostanie.

Sager świetnie umie budować napięcie pozornie z mało znaczących detali. I dlatego pierwsza połowa książki to wprawdzie mało akcji ale dużo napięcia, dużo podejrzeń i dużo pytań czekających na swoją kolej. Mimo ograniczonej liczby bohaterów od razu czuć, że coś w ich relacji nie pasuje. Jest sztuczne, i tylko czekamy kto będzie bym ,,najbardziej podejrzanym". Tylko, że to Sager. A on lubi wywrócić wszystko do góry nogami i z rzeczy oczywistych zrobić coś nieoczywistego i zagrać czytelnikowi na nosie. I to właśnie robi. Zaskakuje! Tylko czy jest efekt? Jak dla mnie nie. Spodziewałam się czegoś innego a to rozwiązanie które jest, jest nieprzewidywalne ale słabe. Trochę wydaje się pójściem na łatwiznę i próbą zszokowania najtańszymi środkami. Ma swój klimat ale daleko mu do innych książek Rileya Sagera, które sprawiały, że na koniec siedziało się ze szczęką opadniętą po kolana. Tego mi zabrakło.

,,Mora" Ewa Przydryga

 Dwadzieścia lat temu ośmioletnia Lola była świadkiem czegoś, co na zawsze zmieniło jej życie. To właśnie wtedy zginął jej brat w podejrzanych okolicznościach. Teraz po latach, w równie dziwny sposób ginie Emi - ówczesna dziewczyna brata Loli. To nie może być przypadek. Przeszłość ożyła, ale komuś bardzo zależy na tym aby nikt nie dowiedział się co dokładnie wydarzyło się w torpedowni.

,,Mora" to nie do końca kryminał i nie do końca thriller, chociaż ma wiele ich cech. Tej książce chyba najbliżej do mrocznej opowieści, gdzie przeszłość miesza się z teraźniejszością, a stare błędy nagle zaczynają uwierać by następnie wywołać lawinę zdarzeń. Akcent mocno położony jest nie na tym kto i jak zabił, ale dlaczego? A nawet to dlaczego nie jest proste. To gęsta plątanina młodzieńczych błędów, psychologicznej manipulacji, zazdrości oraz tłumionych frustracji. Aby poznać prawdę trzeba przebić się przez mur milczenia grupy, która kiedyś się przyjaźniła a dziś łączy ją tylko straszna tajemnica.

Podobało mi się, że nic w tej powieści nie jest jednoznaczne. Czuć, że każdy coś ukrywa ale też ma pokręconą teraźniejszość, która wynika z przeszłości.  Bohaterzy muszą poradzić sobie z rozpadającymi się więziami rodzinnymi, swoimi osobistymi problemami ale też wiedzą, że rozwiązanie zagadek przeszłości może być kojące. Bo to czego nigdy nie powiedziano rezonuje, odbija się w codzienności, zostawia pustkę. Ale nie byłoby elementów thrillera gdyby nie pojawiło się też poczucie zagrożenia i bardzo realne niebezpieczeństwo, z którym trzeba staną twarzą w twarz. Chyba nigdy gdyńskie wybrzeże nie było tak mroczne. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Filia!

,,Sztokholm. Miasto, które tętni ciszą" Katarzyna Tubylewicz

 Seria ,,Podróż Nieoczywista" kolejny raz pokazuje nam bardzo intymny, subiektywny portret miasta. Tym razem bohaterem staje się Sztokholm. Jego obraz maluje nie gwar stolicy, nie wielkie muzea, nie centralne place czy miejsca, które powinno się zobaczyć. Patrzymy na to miasto oczami Katarzyny Tubylewicz, Polski która przybyła tam ponad dwadzieścia lat temu i która zbudowała sobie swój własny Sztokholm, odległy od turystycznego centrum.

Jej centrum jest bardziej kameralny, intymny ale mówiący wiele o tym jakie jest to miasto ale także jacy są jego mieszkańcy. To obraz pełen zaskakujących parków, nieoczywistych muzeów, schowanych gdzieś między uliczkami, pięknych willi na przedmieściach ale i dzielnic, których już nie ma bo zostały zburzone w imię postępu i nowoczesności. To właśnie miasto pokazuje fałsz pozornej otwartości Szwedów i ich tolerancji. Bo tylko tam dużo o czyjejś tożsamości może mówić dzielnica, z której się pochodzi lub mieszka. Pozorna integracja a jednak podziały na dzielnice bogate, prestiżowe ale i te w które lepiej się nie zapuszczać bo tam mieszkają imigranci. Ale to także bogactwo schowane za fasadą podmiejskiej klasycznej willi, gdzie za sąsiadów można mieć rodzinę królewską. Miasto sprzeczności, które bardzo stara się te sprzeczności schować, uciszyć, pokryć ciszą i pozornym spokojem.

Książka ,,Sztokholm. Miasto, które tętni ciszą" została napisana w 2017 roku tuż po zamachach. I czuć w niej niepokój czy ten skandynawski raj przetrwa, czy harmonię uda się ocalić. Przyznam, że czytając miałam ochotę na ciąg dalszy. Chciałabym zobaczyć, przeczytać, usłyszeć co się zmieniło po tych prawie dziesięciu latach. Jak zmienił się Sztokholm po pandemii, kolejnych kryzysach? Sama Tubylewicz rozpaliła tą ciekawość sugerując, że tutaj pod płaszczykiem spokoju, zachodzą dynamiczne zmiany, które przeobrażają stolicę Szwecji. Że ta cisza jest tylko przykrywką, zasłaniającą nieustanny proces przekształceń. Dzięki pięknym fotografią syna autorki widzimy Sztokholm A.D.2017, który zachęca do odwiedzin i sprawdzenia jaki jest współcześnie, w drugiej połowie drugiej dekady XXI wieku.

,,Młócka" Marek Szymaniak

 

Pewnie każdy kto choć trochę interesuje się rynkiem pracy zwrócił uwagę na niepokojące artykuły, które przewijają się co pewien czas. Kolejne zwolnienia, a w branży korporacyjnej zagrożenie, że sztuczna inteligencja zabierze pracę i pozbawi stanowisk tysiące. Niektóre z tych rzeczy już się dzieją. Automatyzacja i wykorzystywanie robotów, algorytmów czy modeli z wykorzystaniem sztucznej inteligencji stało się codziennością. Dodatkowo pandemia bardzo mocno zmieniła model zachowań. Powszechniejsza stała się praca zdalna czy zdalne monitorowanie wykonywanych obowiązków. Pojawiły się nowe zawody, nowe możliwości i nowe zagrożenia. Wydawać by się mogło, że największe zmiany zachodzą tylko w pracy biurowej. Nic bardziej mylnego. Praca zmienia się w każdym obszarze i czasem nawet nie zauważa się, że przyszłość już nadeszła.

Marek Szymaniak to autor mocnego reportażu ,,Urobieni" o patologiach polskiego rynku pracy. Tym razem sięga po kolejny temat, obok którego nie da się przejść obojętnie: zmian na rynku prace w związku z automatyzacją, większym wykorzystaniem narzędzi zdalnych czy robotów. To nie tylko opowieść o programikach śledzących co pracownik robi na służbowym komputerze i mierzących aktywność (co przeżyłam) ale pokazuje także że te rozwiązania pojawiają się w branżach odległych od korpo jak na przykład transport. Coraz więcej kierowców jest monitorowanych w trakcie jazdy, sprawdza się czy jadą z odpowiednią prędkością, są w tym miejscu gdzie powinni, wykorzystują przysługujące przerwy. W teorii brzmi nieźle ale jak wszystko taki nadzór ma też swoje ciemne strony i generuje stres, konflikty czy koszty. Ale najważniejsza: dehumanizuje. Gubi się decyzyjność, poczucie własnej wartości, człowiek staje się trybikiem podporządkowanym algorytmom i schematom.

Kierowcy to zaledwie jeden z bardziej jaskrawych przykładów przywołanych w reportażu. Jednak Szymaniak zagląda wszędzie. Mówi o dzieciach-influencerach, o robotach na budowie, o korporacjach. Pokazuje jak szybko mogą przebiegać zmiany i snuje przypuszczenia kto może być ich ofiarą. Porusza też temat teoretycznego skrócenia czasu pracy w tygodniu ale jak zawsze okazuje się, że przy tej koncepcji jest potężna gwiazdka bo taki system, z oczywistych względów, nie będzie dotyczył wszystkich.

,,Młócka" to reportaż ważny. Jest wstępem do rozmowy, do zastanowienia się. Pokazuje, że przyszłość już nadeszła chociaż jeszcze nie w pełni. Nadal możemy zatrzymać pewne procesy, albo przynajmniej zmienić ich charakter. Współpraca ludzi i robotów/algorytmów jest możliwa. Jednak trzeba pamiętać by nie zgubić wrażliwości. Czy uważam, że niektóre przykłady są przejaskrawione? Tak, ale to dobrze. Bo czasem trzeba pokazać problem jako większy niż jest rzeczywiście aby móc w porę interweniować.

,,Ostatni spacer" Aldona Szostak

Nowika ma dziewiętnaście lat. Tuż przed nią matura. Jednak jej życie znacznie odbiega od przyjętej normy. Zdolna, inteligentna dziewczyna skrywa wiele sekretów. Toksyczne relacje rodzinne to zaledwie czubek góry lodowej. To czego nie widać jest mroczniejsze, bardziej przerażająca, znacznie bardziej niebezpieczne. Dziewczyna nie jest beztroską maturzystką. Wplątała się w ryzykowny romans ze starszym mężczyznom ale również tkwi w samym środku przestępczego interesu, który działa w jednym z popularnych sopockich klubów. Przemoc, seks i narkotyki to dla niej codzienność. Jednak gdy spróbuje z tym zerwać okaże się, że była to droga bez powrotu.

Już we wstępie autorka, żona zmarłego dziennikarza śledczego Janusza Szostaka, wspomina, że książka ta inspirowana jest autentycznymi wydarzeniami i autentyczną sprawą w jaką zaangażowany był mocno jej mąż. Przyznaję, że próbowałam szukać w internecie i pojawiała mi się tylko jedna, bardzo medialna i co roku powracająca sprawa zaginięcia Iwony Wieczorek. Nie wiem, czy dokładnie o tą sprawę chodzi i nie chcę tego sugerować ale nie da się uciec od skojarzeń. Bo ,,Ostatni spacer" to wprawdzie krótka powieść ale pełna dramatyzmu, dosadności i reporterskiego zacięcia. Przestawia historię młodej dziewczyny z patologicznego domu, która wplątała się w coś co ją przerasta i czego nie da się zakończyć. Mocna, dosadna, bardzo obrazowa pokazuje ciemną stronę Sopotu, tam gdzie rządzi pieniądz, gdzie każda nawet najgorsza fantazja może się spełnić ale zawsze ktoś ponosi niewyobrażalny koszt. Gdzie narkotyki są na wyciągnięcie ręki a deprawacją jest oczywistością.

,,Ostatni spacer" to nie tylko niezły kryminał, który trzyma w napięciu od pierwszych stron. To też powieść o młodzieńczych błędach, naiwności, że da się oszukać świat i cenie jaką przyjdzie zapłacić gdy osunie się grunt spod nóg. Tutaj od początku czuć, że marzenia są tylko mrzonkami, które rozwieją się wtedy gdy uwierzymy, że da się jej zrealizować. Surowa forma podkreśla surowość treści, jej bezlitosność. Nie ma tutaj ładnych obrazów, romantyczności nadmorskiego krajobrazu, jest zło w najczystszej postaci, bezwzględności, brud, zepsucie. Bagno, które coraz bardziej każdego wciąga. Ta powieść to trochę przestroga, trochę szansa, że będzie krokiem by rozwiązać prawdziwą tajemnicę. 

 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Luna!