,,Pisz do mnie na Łódź" Małgorzata Czyńska

 

Chyba jednym z najbardziej niezwykłych i zaskakujących epizodów w historii końca II wojny światowej, jest historia Łodzi. W przeciwieństwie do Warszawy, miasto to nie zostało zniszczone w trakcie wojennej zawieruchy. Miasto kominów jak o nim się mówiło, przemysłowa stolica Polski, która właśnie w 1945 roku trafiła na swój moment i go w zaskakujący sposób wykorzystała.

Po upadku Powstania Warszawskiego, Warszawa obróciła się w proch a razem z nią wielu ludzi straciło swojej domy a instytucje miejsca działalności. Koniec wojny magicznie nie zmienił tego stanu, a życie zaczynało wracać do normy i potrzebowało swoich siedzib. Nie inaczej było z odradzającym się życiem kulturalnym. Nagle okazało się, że ta pogardzana, proletariacka Łódź jest doskonałym miejscem gdzie może znowu zacząć odradzać się kultura oraz gdzie mogą zakwaterować się wracający z wojennej tułaczki różni twórcy.

,,Pisz do mnie na Łódź" to lekko, anegdotycznie napisana opowieść o mieście i kulturze. Zaskakujące jest to, że krótki epizod bycia polską stolicą kultury dał tak wiele - miasto zyskało uniwersytet (którego nie miało nawet przed wojną), w kamienicach zamieszkali wybitni twórcy, przez chwilę miało tu siedzibę wydawnictwo ,,Czytelnik" a dyrektorem teatru był Leon Schiller. To tutaj mieszkały Pola Gojawiczyńska czy Zofia Nałkowska. To tutaj zaczął odradzać się powojenny przemysł filmowy. Trochę ponad dwa lata a ilość energii jaka została skumulowana w jednym miejscu - przeogromna.

To nie jest praca naukowa. To zbiór, który ma upamiętnić wyjątkowy czas i zaskakującą kumulację wydarzeń. Autorka w anegdotycznym stylu opowiada o czasach powojennych koncentrując się przede wszystkim na niewyobrażalnym entuzjazmie i chęci by przywrócić do życia kulturę i sztukę. Doskonale udało jej się uchwycić niecierpliwość jaka panowała, zapał, energię i pragnienie rozwoju. Bo właśnie to zdecydowało, że nie czekano aż Warszawa zostanie odbudowana by ruszyć z teatrem czy wydawnictwem ale działano tu i teraz. Dzięki temu zyskiwała Łódź, która zmieniała swój wizerunek, szlachetniała, nabierała kulturalnego sznytu oraz obok przemysłu pojawiały się nowe obszary rozwoju, które do dziś będą się z nią kojarzyć.

Lubię takie książki. Lubię patrzeć na epizody historii, które coś zmieniają, podglądać ludzi, znanych z podręczników. A tutaj najbardziej mi się podobało, że autorka uchwyciła emocje, jakie towarzyszyły zakończeniu wojny. Czuć ten pośpiech by tworzyć ale i powiem nadchodzących zmian wraz z pojawieniem się nowego ustroju. Z jednej strony radość, a obok niepokój i niepewność. Świetna opowieść, który szybko minął i dla wielu jest zupełnie zapomnianym epizodem.

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Marginesy!

 p.s. WYZWANIE 2026 - Przeczytaj tyle ile masz wzrostu: 67,0 cm -1,7 cm = 65,3 cm

,,Strzępy" Izabela Grabda

 Ta książka zaczyna się banalnie, że byłam pewna co stanie się za chwilę. Pozornie przypadkowe spotkanie w Bieszczadach. Zwyczajna rozmowa dwóch osób, która stanie się wstępem do dużo bardziej zaawansowanej znajomości. Tylko od początku wiadomo, że jedna ze stron nie jest szczera i jej zainteresowanie jest wykalkulowanym, wyrachowanym działaniem. Marcelina wcale nie czuje nic do Karola, ona go chce wykorzystać materialnie, oszukać i zostawić. Karol też nie jest krystaliczny. Prostolinijny, genialny wynalazca ma za sobą trudną przeszłość, która nawet obecnie cały czas daje o sobie znać.

Dałam się nabrać. Obserwując jak rozwija się historia znajomości Marceliny i Karola raczej spodziewałam się prostego, przyjemnego kryminału osnutego wokół wątku oszustwa. Fakt, misternie skonstruowanego ale oszustwa. Podejrzewałam i z dużą dokładnością przewidywałam co się wydarzy, jedyną niewiadomą był finał i to dlaczego mężczyzna biegnie przez las - ten wątek pojawia się co pewien czas we współczesnych przebitkach. Podzieliłam sobie bohaterów na dobrych i złych i raczej nie spodziewałam się tam niczego spektakularnego. I to był błąd. Bo w pewnym momencie pojawia się wątek śledztwa kryminalnego, który wywraca całą akcje do góry nogami. Nagle bohaterowie odsłaniają swoją prawdziwą twarz. Okazuje się, że sporo zostało przemilczane i to zmienia całą postać rzeczy. Jest szok, jest zaskoczenie. W przyjemnym kryminale z wątkiem górskim pojawiają się wątki psychologiczne, do głosu dochodzą tłumione emocje i traumy, które wcale nie zniknęły.

,,Strzępy" to pozytywne zaskoczenie. Naprawdę nie spodziewałam się tutaj niczego spektakularnego a finalnie zbierałam szczękę z podłogi. Autorka skutecznie uśpiła czujność, snując momentami bardzo ciepłą opowieść, podszytą fałszem ale fałszem widocznym od pierwszych stron. Wiemy, że ta miłość jest naiwna i za to ktoś musi zapłacić. Jednak finał i tak będzie mocniejszy niż można się spodziewać. Jako stary, kryminalny wyjadacz chylę czoła, że ktoś mnie tak nabrał.

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu PulpBooks!

,,Kundel" Krzysztof Papiernik

 Gdy tylko zaczęłam czytać ,,Kundla" poczułam, że znam ten klimat. Moje pierwsze skojarzenie było z Zygą Maciejewskim, głównym bohaterem serii Marcina Wrońskiego. Bo tutaj też mamy dawnego polskiego policjanta, Alberta Dannera, który teraz, w okupowanej Łodzi służy III rzeszy i musi rozwiązać sprawę tajemniczego zabójstwa niemieckiego przedsiębiorczy. Zbrodnia od początku jest podejrzana ale szybko zostaje wytypowany podejrzany i pozornie sprawa zostaje zakończona. Tylko, że to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Od tego zacznie się dostrzeganie niuansów kryjących się w cieniu.

Danner to nie jest wzór bohatera, nawet daleko mu do niego. Uzależniony od leków, tkwi gdzieś pomiędzy światami, samemu będąc mieszanką taką jak miasto, w którym mieszka. Dla Niemców jest podejrzany bo kiedyś służył w polskiej policji, dla Polaków jest przeklętym Niemcem i nazistą, dla Żydów jest zagrożeniem. On sam nie wie kim jest i co powinien robić. Żyje otumaniony lekami, tworząc swoją wizję świata by uciec od tego co jest jego rzeczywistością. Lawiruje, udaje, i próbuje nie brać odpowiedzialności za horror jaki rozgrywa się na ulicach. Obserwujemy grozę 1942 jego oczami: oczami lekomana, na głodzie, mieszańca zawieszonego gdzieś pomiędzy światami i nie pasującego do żadnego z nich.

Świat przedstawiony w ,,Kundlu" to taki obraz II wojny światowej jakiego nie chcemy znać. Pozbawiony heroizmu, rozmyty, pełen cieni, gdzie nie do końca widać kto jest dobry a kto zły. Zbrodnia jest tak wielka, że szuka się każdego sposoby aby wyprzeć się odpowiedzialności, by złagodzić swoją winę i udawać, że nie przykładało się ręki to horroru.

 ,,Kundel" to nie prosty kryminał, to szokująca powieść o stopniowym pozbywaniu się człowieczeństwa, o świecie gdzie nie ma szans na rozgrzeszenie i gdzie zdrada jest wszechobecna. Miasto Łódź staje się symbolem - tyglem w którym wszystko się miesza, kotłuje i finalnie musi wybuchnąć. Debiut Papiernika jest świetnym połączeniem tego co znamy z serii Marcina Wrońskiego z ,,Morfiną" Twardocha, więc gdy ktoś tak debiutuje to liczę tylko na więcej. 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu MUZA!

 p.s. WYZWANIE 2026 - Przeczytaj tyle ile masz wzrostu: 70,4 cm -3,4 cm = 67,0 cm

,,Imperium bólu" Patrick Radden Keefe

Tytuł oryginału: Empire of Pain: The Secret History of the Sackler Dynasty

 Wszystko zaczyna się nad wyraz niewinnie. Na początku XX wieku trzech braci postanawia zostać lekarzami. Jeden z nich posiada też nadzwyczajny talent do marketingu i biznesu, który stanie się podwaliną przyszłego bajecznego majątku rodziny. Od początku też Sacklerowie, bo o nich mowa, nie do końca chcą przyznawać skąd pochodzi ich majątek, zamiast tego kreują się na mecenasów sztuki i hojnych filantropów. Tylko, że to co zaczęło się niewinnie stanie się wstępem do jednego z największych kryzysów społecznych z jakim muszą zmierzyć się współczesne Stany Zjednoczone.

,,Imperium bólu" to przerażająca powieść nonfiction. Zaczyna się bardzo delikatnie, początek to opowieść o determinacji, trochę krętactwie, trochę wykorzystywaniu pojawiających się szans, czyli można by powiedzieć, że typowa banalna historia. Tylko, że ta opowieść w pewnym momencie zmienia się w horror o bezwzględnej, żądnej pieniędzy rodzinie, która nie zawaha się przed niczym aby podnieść sprzedaż swojego produktu. Agresywny marketing, przekupywanie urzędników państwowych, manipulacyjna reklama niby to znane zachowania ale tutaj chodzi o OxyContin - lek pomagający uśmierzyć ból, który skrywa przerażającą tajemnicę. Slogan, który go reklamował mówił ,,Od niego zaczynasz i jego się trzymasz". Tak, bo OxyContinu nie da się odstawić. To silnie uzależniający opioid, który doprowadzić do uzależnienia i śmieci tysiące ludzi w Stanach.

Jeśli ktoś czytał ,,Demona Copperheada" to pamięta przytłaczającą, straszną rzeczywistość Appalachów na początku XXI wieku. ,,Imperium bólu" dodaje do tego kontekst. Bo to nie był przypadek, to nie wina ludzi tam mieszkających. To było celowe działanie rodziny Sacklerów by coraz to bardziej podnosić sprzedaż poprzez uzależnianie kolejnych osób. Gdy dodamy to tego szokującą butę, arogancję, bezczelność czy oderwanie od rzeczywistości to mamy do czynienia z przerażającym obrazem. To po prostu jest niewyobrażalne, że mogło się wydarzyć i wydarzyło się zaledwie kilkanaście lat temu.

,,Imperium bólu" to przykład doskonałej pracy reporterskiej. Widać ogrom pracy, ogrom zgromadzonego materiału, który pozwolił zbudować tło a potem porazić wyciągnięciem prawdy na światło dzienne. Mimo potężnej dawki faktów, narracja nie przytłacza, wręcz przeciwnie trzyma w napięciu niczym doskonały thriller. W thrillerze można by narzekać, że autora fantazja zaprowadziła trochę za daleko. Jednak tutaj to wszystko wydarzyło się naprawdę i co najgorsze, nikt realnie nie został pociągnięty do odpowiedzialności. Szok i niedowierzanie gdy obserwuje się łatwo można manipulować ludźmi i jak łatwo przechodzi się obojętnie obok cierpienia, które samemu się wygenerowało. To reportaż, który trzeba przeczytać.

,,Przejścia. Którędy do miłości" Natalia de Barbaro

 

Chyba nie da się nie kojarzyć ,,Czułej przewodniczki". Nawet ja, mimo, że jej nie czytałam byłam świadoma jak wielkim cieszyła się sukcesem. ,,Przejścia", kolejna książka Natalii de Barbaro mają kontynuować nurt bardzo intymnej literatury skierowanej do kobiet. Nie jestem fanką tego typu książek ale lubię wychodzić poza swoją strefę komfortu a dokładnie tym to było.

,,Przejścia. Którędy do miłości" to książka sięgająca głęboko do wnętrza kobiecej psychiki, kobiecy emocji. Stanowi próbę przejścia od przeszłości, od narzuconych i wymuszonych ról do poznania samej siebie i odkrycia miłości, która otacza każdą kobietę. De Barbaro kreśli początkowo schematy, ogólne portrety, w których, co zaskakujące, można się odnaleźć. Jednak nie zawsze są to portrety pozytywne, czasem bywają to sztywne, niepokojące ramy, jakie narzuciło wychowanie. Aby wyjść poza nie, trzeba nauczyć się patrzeć inaczej i dostrzegać to co zostało przytłumione.

Zaskoczyła mnie forma książki. W prawdzie czytałam Annę H. Niemczynow czy ,,Urzekającą" i znam książki, które nie są tyle poradnikiem do rozmową z czytelnikiem ale tutaj widać to lepiej. Autorka chce wywołać wewnętrzny dialog, zmusić do zastanowienia się czy refleksji, do sięgnięcia do głębi by zmierzyć się z emocjami, które zostały przywalone przez codzienność, wychowanie, narzuconą presję czy strach. Ta książka, nie ma na celu być przeczytana i odłożona na półkę, ona ma stać się krokiem w kierunku tytułowego przejścia, oderwania się od wielopokoleniowych traum, naleciałości. Masz stanąć, zastanowić się i zrozumieć że jesteś pierwsza z rodu, która...

Podobała mi się wrażliwość Natalii de Barbaro, jej sposób opowiadania, prowadzenia dialogu z czytelnikiem i delikatne popychanie ku zmianie. Tutaj nic się nie wymusza ale do wielu rzeczy zachęca. Może nie jest to książka bardzo odkrywacza czy przełomowa ale doskonale porządkuje emocje, wprowadza spokój i z pewnością kogoś zachęci do działania. Mnie osobiście, otworzyła na inną wrażliwość, pozwoliła spojrzeć z innej perspektywy na moją historię ale czy zmieniła moje życie? Zdecydowanie nie.

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Agora SA!

 p.s. WYZWANIE 2026 - Przeczytaj tyle ile masz wzrostu: 72,4 cm - 2,0 cm = 70,4 cm

,,Czarny trójkąt" Bianka Kunicka

 

 ,,Czarny Trójkąt" to powieść niejednoznaczna i trudna w ocenie. Z jednej strony podziwiam autorkę za odwagę z jaką poruszą bardzo trudny i kontrowersyjny temat. A robi to z ogromną empatią i wrażliwością, bez oceniania czy stawiania jednoznacznych wyroków. Z drugiej mam problem z konstrukcją bohaterów i tym jak zostały poprowadzone ich wątki, szczególnie w wątku współczesnym. Niby nie powinno mieć to znaczenia ale cały czas mi coś zgrzyta i nie dam rady obiektywnie przyglądać się temu co się dzieje.

Powieść rozgrywa się na dwóch planach, w trakcie II wojny światowej i współcześnie. Dziś to opowieść o Marcie, która stanęła na rozdrożu swojego życia. Zdała sobie sprawę, że nie kocha męża, musi stanąć z twarzą w twarz ze skomplikowaną sytuacją syna a równocześnie dziwne zdarzenia jakie rozgrywają się wokół niej uświadamiają jej, że nic nie wie o przeszłości swojej rodziny, szczególnie o przeszłości babki Zuzanny. I to właśnie przeszłość Zuzanny stanie się osią, łączącą to co było z tym co jest.

Powieść porusza kilka trudnych, przemilczanych tematów. Jest to w pewnym sensie opowieść o miłości ale trudnej, szokującej i nieakceptowanej przez nikogo. I to właśnie ta miłość stanie się dla bohaterek wyrokiem. Za karę zostanę odarte z człowieczeństwa, ich ciała staną się przedmiotem, wykorzystywanym przez innych, bezczeszczonym, o którym decyduje ktoś inny. Ta historia ma boleć i boli, szokuje i przeraża. Autorka z ogromną wrażliwością snuje opowieść ale i tak ogrom cierpienia bije z każdej strony. Dlatego denerwowało mnie, że ta mocna historia, opowiadająca o przemilczanej stronie II wojny światowej rozmywa się w dziwnym, pokręconym, przepełnionym żydowskim mistycyzmem wątku współczesnym, który w pewnym momentach jest absurdalny. Chyba rozumiem, czemu miało to służyć ale tylko niepotrzebnie odwracało uwagę od tego co jest jądrem powieści i co powinno wybrzmieć mocniej.

Z pewnością nie da się przejść obojętnie obok ,,Czarnego Trójkąta". Szkoda tylko, że wątek Zuzanny i Rity nie został pogłębiony bo to on robi wrażenie. To o ich losach, chciałabym dowiedzieć się więcej i to one są przykładem kobiecej siły i determinacji. 

 

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Skarpa Warszawska!

 p.s. WYZWANIE 2026 - Przeczytaj tyle ile masz wzrostu: 74,5 cm - 2,1 cm = 72,4 cm

,,Pola makowe" Nikki Erlick

Tytuł oryginału: The Poppy Fields

 Gdy przeczytałam opis ,,Pól makowych" wiedziałam, że będzie to coś niezwykłego. Wyobraźcie sobie miejsce gdzie w łatwy sposób można poradzić sobie z żałobą. Pod opieką specjalistów zapasz na miesiąc lub dwa w sen, a gdy się budzisz zamiast bólu i żalu pojawia się spokój. Kuszące prawda? To właśnie sprawia, że klinika budzi zainteresowanie i wiele osób chce się tam dostać. To tam też zmierzają bohaterowie powieści, przypadkowa zbieranina osób, którym tornado uniemożliwiło podróż samolotem. Wynajmują samochód i wspólnie przemierzają kolejne stany w drodze do Kalifornii. Każdym z nich kieruje inny motyw ale i każde coś ukrywa.

,,Pola makowe" to powieść poruszająca i zaskakująca, momentami przypominająca ,,Rów mariański". Powieść drogi, w której szybko okaże się, że to nie cel jest najważniejszy ale też co się w jej trakcie wydarzy. To w jej trakcie bohaterowie zmierzą się ze swoimi lękami i wyrzutami sumienia, staną oko w oko z żałobą, którą wypierają, nauczą się, że strata nie przekreśla przeszłości i miłości oraz zaczną stawiać pierwsze kroki w przyszłość. Podróż do kliniki ,,Pola makowe" będzie pełna niespodzianek i wyzwań, na które bohaterowie niekoniecznie byli przygotowani.

Powieść stawia też przed czytelnikiem bardzo ważne pytanie: Czy da się łatwo obejść żałobę i czy naprawdę warto to robić? Mimo, że jest to główny wątek powieści to autorka nie daje jednoznacznej odpowiedzi, zamiast tego zostawia szerokie pole do samodzielnej interpretacji i refleksji.

,,Pola Makowe" poruszają trudny i kontrowersyjny temat ale mimo to nie jest to powieść przygnębiająca czy depresyjna. Wręcz przeciwnie, to afirmacja życia wraz z jego odcieniami. Pokazuje, że nie ma prostych odpowiedzi, uczy zrozumienia innych, wrażliwości, odkrywa życie w całej jego najbardziej zaskakującej formie. Jest pełna ciepła, radości, które zaczynają się od prostych rzeczy, oswaja ból poprzez przypominanie że strata nie przekreśla wspomnień. To też powieść o zrozumieniu decyzji innych i przebaczaniu samemu sobie oraz co zaskakujące, łapaniu okazji i życiu pełną piersią póki się da. To powieść otulająca, poruszająca, wywołująca wzruszenia ale i zarażająca chęcią życia.

Za możliwość przeczytania dziękuję Wydawnictwu Znak!

 p.s. WYZWANIE 2026 - Przeczytaj tyle ile masz wzrostu: 77,3  cm - 2,8 cm = 74,5 cm